BİZİ TAKİP EDİN
YALNIZ DEĞİLSİNİZ

ALZHEİMER HASTALIĞININ BESLENME İLE İLİŞKİSİ VAR MIDIR?

 Prof. Dr. Yıldız Dinçer

 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Tıbbi Biyokimya ABD

Halk arayildizsında ‘bunama’ olarak tabir edilen Alzheimer hastalığı, sıklığı günden güne artan ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Beyinin bazı bölgelerinde anormal proteinlerin birikimi sonucu oluşmaktadır. Alzheimer hastalığının oluşmasında genetik, çevresel ve sosyal faktörler rol oynamaktadır. Bilim insanları son yıllarda yapılan araştırmalara dayanarak; beyinde Alzheimer hastalığına yol açan hücresel değişikliklerin yaşamın ilk yıllarında çevresel stres faktörleri tarafından oluşturulduğunu, bu değişikliklerin çok uzun yıllar boyu belirti vermeksizin sessiz kaldığını, yetişkin dönemde yine çevresel faktörler tarafından tetiklenme sonucu ilerleyici özellik kazandığını ileri sürmektedir. Burada adı geçen çevresel stres faktörlerin başında yetersiz beslenme ve kimyasallara-ağır metallere maruziyet gelmektedir.

Beyinin fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde yürütebilmesi için enerjiye ihtiyacı vardır. Beyin fazla enerji üretip depolayamaz, ihtiyacı olan enerjiyi belirli bir hızda ama sürekli olarak üretmek durumundadır. Bu nedenle enerji üretimi için gerekli olan besin ögelerinin düzenli olarak sağlanması gerekir. Alzheimer hastalığının başlangıç ve gelişiminde beslenmenin önemli rolü olduğu düşünülmektedir. Beyin dostu besinleri bol miktarda içeren bir beslenme tarzını küçüklükten itibaren benimsemek ileride Alzheimer hastalığına yakalanma riskini azaltabilir. Ayrıca bazı besin ögelerinin Alzheimer hastalarında hastalığın ilerlemesini yavaşlattğını gösteren araştırmalar da vardır.                                     

Alzheimer hastalığından korunmak için nasıl beslenmek gerekir?

Trans ve doymuş yağlar : Süt ve süt ürünleri, kırmızı etler,

hindistancevizi  doymuş yağ açısından zengin besinlerdir. Trans yağlar ise fastfood ürünleri (pizza, hamburger, kızarmış patates) ile cips, kraker gibi atıştırmalıklarda bulunur. Bunlardan uzak durmak, zeytin yağı ile w-3 yağ asidi bakımından zengin besinlere (balık, ceviz, keten tohumu, semiz otu) ağırlık vermek gereklidir. 

sebzeler

Bitkisel besinler: Baklagiller, sebzeler ve meyvelere ağırlık verilmelidir.

Özellikle koyu kırmızı-mor sebze ve meyveler (şalgam, pancar, böğürtlen, ahududu, siyah üzüm) yeşil çay, zerdeçal, zencefil gibi kök baharatlar içerdikleri polifenoller nedeniyle son derece yararlı olup, beyini zararlı moleküllerin etkilerinden korurlar.

Karbonhidratlar: Tahılların kabuk kısmında sinir

 sisteminin dostu olan grubu vitaminler bulunmaktadır. Bu nedenle karbonhidrat ihtiyacı tam tahıldan üretilen besinlerle karşılanmalıdır.

Vitamin ve mineraller: Vitaminlerin büyük bir kısmı vücutta üretilmez, diyetle alınmaları zorunludur. Özellikle vitamin B1, B6, B12 ve folik asit beyin için gerekli temel vitaminlerdir. B grubu vitaminler en fazla et, karaciğer, süt, yumurta, buğday,    kepek, bira mayası, baklagiller ve sebzelerde bulunurken, folik asit ıspanak, brokoli,    marul, karnabahar, karalahana, şalgam gibi sebzelerde yer almaktadır. Vitamin C ve E antioksidan özelliklerinden dolayı beyini zararlı moleküllerin etkilerinden korurlar.

Vitamin C en çok taze meyve ve sebzelerde bulunur. Kuşburnu, kivi, limon, mandalina,   portakal, greyfurt, çilek, domates, yeşil ve kırmızı biber vitamin C açısından zengin besinlerdir. Vitamin E ise en çok bitkisel tohumlar (badem, fındık, fıstık, ay çekirdeği)          ve bu tohumların yağlarında bulunmaktadır. Kolin beyin için gerekli olan vitamin benzeri bir maddedir. Yumurta hem protein hem de A, D, E, B grubu vitaminler ve kolin açısından zengin bir besin olup, beyin dostudur.

Vitaminlerin doğal olarak diyetle alınması en doğrusudur. Ancak çeşitli nedenlerle vitamin eksikliği söz konusu ise hekim kontrolünde vitamin desteği alınmalıdır. Multivitaminlerin içinde bulunan selenyum minerali antioksidan olması nedeniyle beyin için faydalıdır. Beyin için yararlı olan bir diğer mineral magnezyumdur. Yeşil yapraklı sebzeler, badem, susam, kabak çekirdeği ve ay çekirdeği magnezyum içeriği yüksek besinlerdir. Multivitamin desteği alımında vitamin tabletlerinin demir ve bakır içermemesine özellikle dikkat edilmelidir, çünkü fazla demir ve bakır beyin için zararlıdır. Benzer olarak, alüminyumun Alzheimer hastalığıoluşumunda rol oynadığı düşünüldüğünden alüminyum içeren ilaçlardan (antiasitler) uzak durulması ve günlük yaşamda alüminyumla temasın minimize edilmesi önerilmektedir.                       

Görüldüğü üzere Alzheimer hastalığından korunmak üzere önerilen diyet, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için önerilen diyetten çok farklı değildir. Sonuçta ‘Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur’.

Sağlıkla kalın…